Koci pw. w. Anny w Olenie

Dzieje kocioa pielgrzymkowego pw. w. Anny w Olenie, pooonego okoo dwch kilometrw na pnoc od centrum miasta, przy dzisiejszej ulicy Gorzowskiej sigaj pocztkw XV stulecia i s zwizane z podaniem o cudownym ocaleniu. Ot w XV wieku w rozlegych borach ze wszystkich stron otaczajcych Olesno ukrywao si wielu zbjw, napadajcych na podrnych, kupcw i innych przechodzcych przez te okolice. Pewnego dnia wydarzyo si tak, e z odwiedzin w pobliskiej wiosce wracaa samotnie pewna dziewczyna, crka mieszczanina oleskiego i w terenie, gdzie obecnie znajduje si koci w. Anny napadnita zostaa przez zgraj rabusiw. Uciekaa tak szybko jak tylko potrafia, a dotara pod konary rozoystej sosny, gdzie wedug legendy dwiecie lat wczeniej w. Jadwiga, podczas powrotnej podry z Mazowsza powiesia obraz w. Anny Samotrzeciej.

Tam zacza si modli za porednictwem w. Anny i zostaa wysuchana, bowiem staa si niewidoczna dla oczu zbjcw, ktrzy pomimo tego e jej dugo i dokadnie szukali, zmuszeni byli niczego nie wskrawszy wycofa si w gb lasu do swojej kryjwki. Gdy dziewczyna powrcia do domu opowiedziaa o tym wydarzeniu wszystkim krewnym i znajomym, a jako wotum dzikczynne polecia wykona rzeb w. Anny Samotrzeciej (wizerunek przedstawiajcy w. Ann, Matk N.M.P. trzymajc na rkach Matk Bo i Dziecitko Jezus), pomalowa j w piknych kolorach i umocowa na wspomnianej sonie. Z biegiem czasu pod drzewem, na ktrym wisiaa figurka zaczli si zbiera ludzie. Tam zanoszc modlitwy do Boga za ordownictwem w. Anny wielu chorych wyzdrowiao a niewidomych odzyskao wzrok. Dlatego zadecydowano, aby dla naleytej czci dla tego miejsca wybudowa kaplic i powici j w. Annie. Przedsiwzicia dokonano w 1444 roku wystawiajc ma, drewnian kaplic o rozmiarach prezbiterium dzisiejszego kocioa. Konary sosny, na ktrej pniu znajdowaa si figura tak poobcinano, aby moga zmieci si we wntrzu kaplicy, natomiast pie drzewa w obawie przed doszcztnym rozebraniem przez wiernych obito dugimi deskami. Co roku od chwili wybudowania wspomnianej kaplicy poboni pielgrzymi ze lska, Polski, Czech i Moraw nawiedzali ow budowl i wkrtce si okazao, e jest to ona o wiele za maa. Olescy mieszczanie w porozumieniu ze swymi duszpasterzami - konwentem Kanonikw Regularnych w. Augustyna postanowili przebudowa ma kaplic na koci. Prace budowlane ukoczono przed Wielkanoc 1518 roku, a w drug niedziel po tych witach biskup wrocawski Jan V Turzo dokona uroczystego aktu konsekracji kocioa, ktry uzyska rozmiary obecnej czci pnocnej (cz poudniow dobudowano w roku 1670). W prezbiterium, ktre stanowi kaplica z 1444 roku, olenianie umiecili otarz gwny, wykonany w formie gotyckiego tryptyku w 1517 roku w pracowni mistrza Jakuba z Krakowa, ucznia Wita Stwosza. By on zwany "Wielk wit Rodzin" i zawiera paskorzeby 32 postaci. Niestety otarz ten pomimo, e przetrwa liczne zawieruchy wojenne zosta skradziony w nocy 19 na 20 sierpnia 1994 roku, w przeddzie odpustu w. Rocha i do tej pory nie zosta odzyskany. Dziki fundacji proboszcza O. Hieronima Perza w 1619 roku do sanktuarium przybudowano od strony poudniowej kaplic z muru pruskiego, ktrej dach mia ksztat kopuy. Z biegiem czasu kaplica ta zacza grozi zawaleniem, dlatego te proboszcz O. Andrzej Aleksander Pechen zadecydowa, aby w jej miejscu wznie drewnian i solidn przybudwk. Pomys ten zyska poparcie ogu parafian, a take rady miejskiej, hrabiego von Gaschin i caego konwentu augustianw. Prace rozpoczto 19 marca 1669 roku rozbirk kaplicy z muru pruskiego i potrway one do poowy 1670 roku, kiedy to caa nowa budowla bya kunsztownie wykonana i poczona 11 metrowym holem ze star czci kocika. Bendykacja nowej czci oleskiego sanktuarium odbya si w uroczysto w. Anny 1670 roku. Od czasu dobudowania tzw. czci centralnej, do oleskiego sanktuarium przybyway niezliczone rzesze ptnikw, pozostawiajcych po sobie rne wota i pamitki. Do obecnych czasw na belce tczowej w starej czci kocioa zachoway si trzy wota dzikczynne: rzeba gowy jelenia w. Huberta, drewniany kij oraz kajdany tureckie, pochodzce najprawdopodobniej z XVII wieku. Rzeba gowy jelenia w. Huberta zwizana jest z podaniem o cudownym ocaleniu dziewczyny przed rozwcieczonym jeleniem, kij ma dowodzi wskrzeszenia martwego chopca z Wojciechowa uderzonego tyme narzdziem przez swego ojca, natomiast kajdany tureckie s na pamitk uwolnienia w cudowny sposb dwch olenian z tureckiego wizienia. Tutejszy konwent augustianw prowadzi ponadto w tym czasie rejestr cudw, ktry wspomina o wydarzeniach i niezwykych przypadkach doznanych za ordownictwem witej patronki. W 1696 roku proboszcz O. Krzysztof Ksawery Biadon przeprowadzi pierwszy generalny remont sanktuarium, polegajcy na renowacji kopuy nowej czci budowli. Nastpnego roku dziki staraniom tego duszpasterza wszystkie pi kaplic nowej czci pokryte zostao gontem, a wok starej czci skonstruowano zadaszenie chronice do dzi pielgrzymw przed deszczem i spiekot. Take za jego kadencji, w 1707 roku wybudowana zostaa nowa obszerna zakrystia z chrem na pitrze. Na uroczystoci liturgiczne, a w szczeglnoci na odpust przypadajcy 26 lipca, kadego roku przybywao wielu pielgrzymw, ale jak mona przypuszcza na podstawie rde historycznych najwikszy okres wietnoci sanktuarium przypada na okres do poowy XVIII stulecia. Nieznaczne zmniejszenie si popularnoci tego obiektu wie si prawdopodobnie z likwidacj oleskiego klasztoru kanonikw regularnych, ktrzy bardzo dbali o rozwj wityni, jednake administratorzy diecezjalni te nie zaniedbywali kocika. Najwicej stara i troski o naleyty wygld oleskiego sanktuarium woy ks. proboszcz Walenty Morawietz (1872 - 1891).W 1873 roku zostao gruntownie wyremontowane wntrze wityni, poprzez renowacj otarzy i pomalowanie cian, ponadto zmieniono funkcjonowanie gwnego tryptyku oraz zbudowano po jego bokach dwa otarze boczne: po stronie Ewangelii (prawej) ku czci w. Jzefa i po stronie Lekcji (lewej) ku czci w. Walentego. Otoczenie kocioa zostao zmienione w 1880 roku, kiedy to dookoa placu - w ramach ogrodzenia wymurowanych zostao 14 neogotyckich kapliczek, we wntrzu ktrych umieszczono Stacje Drogi Krzyowej. Wtedy te na pnocno - zachodnim kracu cmentarza zbudowano kostnic w tym samym stylu, natomiast baron von Reiswitz z Wdryni z wdzicznoci za wyleczenie z paraliu przeszed z protestantyzmu na katolicyzm i wasnym sumptem wznis murowan kaplic w odlegoci okoo 50 metrw na poudnie od budowli gwnej. W czasie obu wojen wiatowych koci wcale nie ucierpia, chocia mona mwi o pewnym wydarzeniu graniczcym nawet z cudem, kiedy to w 1945 roku pijani onierze radzieccy dostali si do wntrza i tam urzdzili sobie ognisko, co w drewnianej budowli jest bardzo ryzykowne i w tym przypadku a niesychane, aby dobrze impregnowane drewno si nie zajo. Pierwszego powojennego generalnego remontu kocioa w. Anny w Olenie dokonano w 1958 roku za kadencji ks. Gustawa ysika (1957 - 1968). Prace te przebiegay pod nadzorem miejscowego cieli Jana Kusa i ukoczone zostay w poowie 1959 roku. Za czasw obecnego proboszcza ks. praata Zbigniewa Donarskiego (od 1983) dokoczono budow otarza polowego oraz doprowadzono budowl do doskonaoci architektonicznej. Najnowszym efektem stara o oleskie sanktuarium jest przewrcenie w 2000 roku piciu kaplic czci centralnej do pierwotnego stanu w naturalnym kolorze drewna, a ponadto zainstalowanie alarmu. Ks. praat Zbigniew Donarski ponadto czyni starania o odzyskanie skradzionego otarza gwnego oraz o wykonanie jego repliki. Obecnie koci w. Anny jest najludniej odwiedzanym kocioem pielgrzymkowym na caej ziemi oleskiej. Co roku okoo 20000 wiernych gromadzi si wok budowli podczas dorocznego odpustu ku czci w. Anny, przypadajcego na sobot, niedziel i poniedziaek najblisze dacie liturgicznej uroczystoci patronki - 26 lipca, aby tak jak przed wiekami zanosi swe modlitwy za wstawiennictwem witej ordowniczki. Cyprian Tkacz



wykonanie: blackgoose.pl © Parafia Wysoka 2006-2012