Koci pw. w. Rocha

Na naturalnie wypitrzonym pagrku wznoszcym si przy drodze z Grodziska do Wysokiej znajduje si drewniany kociek pw. w. Rocha z Montpellier, patrona ochrony przed chorobami zakanymi, ktry zosta wybudowany w 1710 roku jako wotum za ocalenie ze straszliwej zarazy, dumy dziesitkujcej mieszkacw miasta Olesna od lutego do grudnia 1708 roku. Historia powstania tej budowli sakralnej zwizana jest wanie z dziejami przebiegu epidemii. Dwa opisy przedostania si dumy do miasta podaje kronika Olesna autorstwa Jzefa Lompy. Wedug pierwszej wersji zaraz do miasta przynis w niedziel palmow, 19 marca 1708 roku pewien przybysz z Polski udajcy si na targ do Olesna, ktry przed murami miejskim przewrci si i po chwili zmar. Pochowa go na oleskim cmentarzu miejscowy grabarz, a jako e nie znalaz przy nim adnych pienidzy przywaszczy sobie zamiast zapaty jego ubranie i chodzc w nim po caym miecie, wrd tumu, zaraa jego mieszkacw straszliw chorob. Drugi opis zamieszczony w kronice Lompy podaje, i zaraza dostaa si do Olesna wraz z parti skry juchtowej zakupionej od rosyjskiego kupca. Wskutek choroby grasujcej w 1708 roku na terenie Olesna wymaro 90 % mieszkacw wczesnego grodu, a opierajc si na wiarygodnych raportach urzdowych, cesarskich medykw Mildego i Hoellmanna, oddelegowanych do Olesna na czas zarazy, epidemia rozpocza si w lutym 1708 roku i trwaa do grudnia tego samego roku, pochaniajc najwicej ofiar w sierpniu, kiedy starosta generalny lska Opolskiego wyda nakaz o odciciu Olesna od reszty wiata, zrywajc mosty, ustawiajc zasieki, zamykajc przejcia graniczne z Polsk oraz otaczajc cae miasto kordonem dragonw, ktrzy strzelali do kadego prbujcego ucieczki. Jednake okoo stu mieszczanom udao si zbiedz w pobliskie lasy i pola, chronic si tym sposobem przed niechybn mierci.

Podczas epidemii dumy wymarli wszyscy duchowni z oleskiego konwentu augustianw, z wyjtkiem jednego O. Pankracego Istel , ktry uda si do chorego w Borkach Wielkich, a gdy powraca zasta miasto ju zamknite. Na czas epidemii ochotniczo i z naraeniem ycia duszpasterstwo w parafii prowadzili O.O. Franciszkanie z konwentu w Namysowie. Pozostali przy yciu olenianie powrcili do opustoszaego miasta i rozpoczli grzebanie zmarych na wsplnych cmentarzach, ponad ktrymi do dnia dzisiejszego wznosz si krzye; przy obecnej ul. Lublinieckiej, w dolince przy ul. Drzymay, przy ul. Grunwaldzkiej, na przeciwko basenu miejskiego oraz na skrzyowaniu Wielkiego Przedmiecia z ul. Lublinieck. Zarwno dawni, jak i nowoprzybyli mieszkacy miasta postanowili dla ochrony przed podobnymi chorobami i jako wyraz wdzicznoci wznie koci ku czci witego Rocha. Za stosowne miejsce do dokonania tego przedsiwzicia uznano pagrek znajdujcy si na tzw. pustkowiu w pobliu Grodziska. Budow drewnianego kocika wotywnego ukoczono w 1710 roku, nie uywajc adnych zaprzgw konnych, a tylko cay materia rcznie na miejsce dostarczajc. W 1762 roku niedaleko kocika w. Rocha miejsce ostatniego spoczynku znalaz pewien bogaty Turek, prawdopodobnie osobisty lekarz chana tatarskiego, ktry zmar kiedy przechodzi przez Olesno wraz z karawan kupieck powracajc z Berlina. Po okolicy kry jeszcze legenda, dotyczca budowy kocioa w. Rocha, a wie si ona z kapliczk zawieszon na suchej sonie, usytuowanej przy drodze z Wysokiej na Grodzisko tzw. Zacisze. Ot jak mwi legenda w miejscu obok sosny mia by pierwotnie wzniesiony koci w. Rocha i tam te zgromadzono cay potrzebny materia. Gdy nastpnego dnia robotnicy przyszli do pracy myleli, e kto zrobi im art, bowiem cay materia znajdowa si w innym miejscu, na odlegym okoo 500 metrw pagrku. Powicajc duo czasu robotnicy przynieli wasnymi siami materia z powrotem, lecz nastpnego dnia sytuacja si powtrzya zupenie tak samo i wtedy uznano to za znak Boy. Kociek wybudowano na pagrku, natomiast na stojcym w pobliu drzewie zawieszono na pamitk kapliczk, ktra wisi tam po dzie dzisiejszy. W latach 1774 - 1775 miasto Olesno zaoyo dwie kolonie mieszkalne przylegajce do starej wsi Grodzisko (wczesna nazwa Groetsch). Ich nazwy brzmiay Walspek i Rosenhain. Pod wzgldem administracji kocielnej cay Walspek oraz cztery czci kolonii Rosenhain zostay wczone do parafii Olesno, a jako e najbliej znajdujcym si obiektem sakralnym by wanie koci w. Rocha tam te przyporzdkowano nowo osiedlonych mieszkacw kolonii i urzdzono dla nich cmentarz. Bardzo uroczycie obchodzony by setny jubileusz istnienia kocioa w. Rocha zorganizowany w 1808 roku przez pierwszego diecezjalnego administratora parafii ks. Jana Galetzk i wczesnego wikariusza a pniejszego administratora i proboszcza ks. Fryderyka Pomp. Jak podaj rda - duchowiestwa byo do 30 osb, natomiast ludzi tyle, e jedni dopiero w procesji z miasta wychodzili, drudzy za ju wchodzili na cmentarz odlegego trzy kilometry kocioa w. Rocha. Wszystkie wojenne zawieruchy szczliwie ominy koci wotywny, ktry pozosta w stanie nienaruszonym. Na prob parafian dnia 19 stycznia 1945 roku o godzinie 15.00. ks. administrator Hugo Jendrzejczyk odprawi w kociele w. Rocha msz wit z probami do Boga o ochron przed nadchodzcym frontem radzieckim. W okresie powojennym zorganizowano przy kociele duo prac. Generalnego remontu wewntrznego i zewntrznego tego obiektu sakralnego dokona w 1960 roku proboszcz oleski ks. Gustaw ysik. Rwnie ten duszpasterz zaadaptowa na cele kocielne przylegajc do placu kocielnego piaskowni, urzdzajc z niej amfiteatr, ktry odtd jest wykorzystywany podczas uroczystoci kocielnych, gwnie jednak podczas dorocznego odpustu ku czci w. Rocha. Kolejny proboszcz oleski ks. Antoni Kaleja wyposay budowl w piorunochron i instalacj nagonieniow oraz rozpocz budow otarza polowego na terenie wspominanego amfiteatru. Obecny proboszcz oleski ks. praat Zbigniew Donarski dokoczy budow otarza polowego. W 1990 roku gruntownie wyremontowano kociek z zewntrz poprzez uzupenienie zniszczonego drewna nowym oraz zaimpregnowanie caoci. Najnowszym przedsiwziciem by cakowity remont kocioa wewntrz przeprowadzony w latach 1997 - 1998, a take wcignicie w 1999 roku instalacji alarmowej: antywamaniowej i przeciwpoarowej, oraz odnowienie caego impregnatu. Szczeglnie przydatnym wydaje si by zainstalowanie systemu antywamaniowego, poniewa od 1994 roku rozpocza si fala rabunkw na oleskich wityniach. Na skutek takiego wamania ucierpia niestety take kociek w. Rocha, bowiem w nocy z dnia 11 (czwartek) na 12 marca (pitek) 1995 roku skradziono z niego cenne figury, a byy to postacie czterech ewngelistw umieszczone na ambonie oraz rzeby w. Sebastiana i w. Szczepana z otarza Krzya witego, a take figury w. Grzegorza i w. Augustyna, zdobice cian nawy bocznej. W 1995 roku staraniem tutejszej mniejszoci niemieckiej stan na cmentarzu w. Rocha pomnik ku czci polegych w drugiej wojnie wiatowej mieszkacw Grodziska i ulicy Lublinieckiej w Olenie. Obecnie koci w. Rocha ciga co roku wiernych przy rnych okazjach, jednak najwiksz uroczystoci jest doroczny odpust ku czci patrona wityni obchodzony w sobot, niedziel i poniedziaek najbliej liturgicznego wspomnienia w. Rocha, przypadajcego 16 sierpnia. Wok kocioa, w tych dniach gromadzi si okoo 10000 wiernych. Jak do tej pory dotrzymujemy dawnego lubu dorocznego pielgrzymowania na gr w. Rocha i oby z kadym rokiem byo nas tam coraz wicej dla wikszej chway Boej i ku czci witego patrona. Cyprian Tkacz



wykonanie: blackgoose.pl © Parafia Wysoka 2006-2012